🧬 รู้ไหมคะ? ในทางวิทยาศาสตร์ เราได้รับ DNA จากแม่มากกว่าพ่อ!

สวัสดีค่ะนักเรียนที่น่ารักทุกคน 😊
วันนี้ดร.เตยมี Fun Fact ทางชีววิทยา ที่หลายคนอาจจะไม่เคยรู้มาก่อนมาฝากค่ะ
นักเรียนเคยเรียนในวิชาชีววิทยาใช่ไหมคะว่า เราได้รับ DNA 50% จากคุณพ่อ และอีก 50% จากคุณแม่ ซึ่งคำตอบนี้ก็ถูกต้องค่ะ...แต่ถูกต้องเพียงบางส่วนเท่านั้น!
เพราะจริง ๆ แล้ว ในเชิงชีววิทยา เราได้รับ DNA จากคุณแม่มากกว่าคุณพ่อนั่นเองค่ะ
แล้วทำไมถึงเป็นแบบนั้น?
DNA ที่นักเรียนเรียนกันในห้องเรียนส่วนใหญ่ หมายถึง DNA ที่อยู่ภายในนิวเคลียส (Nuclear DNA) ซึ่งเราจะได้รับมาจากคุณพ่อครึ่งหนึ่ง และคุณแม่อีกครึ่งหนึ่ง
แต่รู้ไหมคะว่า ภายในเซลล์ของเรายังมี DNA อีกชนิดหนึ่งซ่อนอยู่ นั่นก็คือ Mitochondrial DNA (mtDNA) ซึ่งเป็น DNA ที่อยู่ภายในออร์แกเนลล์ที่ชื่อว่า Mitochondria
Mitochondria เป็นออร์แกเนลล์ที่ทำหน้าที่สร้างพลังงานให้กับเซลล์ จนได้รับฉายาว่าเป็น "โรงงานผลิตพลังงานของเซลล์" (Powerhouse of the Cell) โดยจะผลิตสาร ATP ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานสำคัญที่ร่างกายใช้ในการทำงานต่าง ๆ
ที่น่าสนใจก็คือ DNA ภายใน Mitochondria นั้น มีลักษณะเป็น Circular DNA หรือ DNA วงแหวน แตกต่างจาก DNA ในนิวเคลียสที่มีลักษณะเป็นเส้นตรงค่ะ

แล้วทำไมเราถึงได้รับ Mitochondrial DNA จากแม่เท่านั้น?

ในกระบวนการปฏิสนธิ เราจะมีเซลล์ไข่ (Egg) จากคุณแม่ และเซลล์อสุจิ (Sperm) จากคุณพ่อ
เมื่ออสุจิเข้าไปปฏิสนธิกับไข่ ส่วนที่เข้าไปภายในเซลล์ไข่หลัก ๆ คือ ส่วนหัวของอสุจิ ซึ่งมี DNA ในนิวเคลียสอยู่ แต่ Mitochondria ของอสุจิส่วนใหญ่จะไม่ถูกส่งต่อเข้าสู่ตัวอ่อน และจะถูกกำจัดออกไปในภายหลัง
นั่นหมายความว่า Mitochondria ทั้งหมดในร่างกายของเรา จึงมาจากเซลล์ไข่ของคุณแม่เกือบทั้งหมดนั่นเองค่ะ
นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไม ในเชิงพันธุศาสตร์ เราจึงกล่าวได้ว่า เราได้รับ DNA จากคุณแม่มากกว่าคุณพ่อเล็กน้อยค่ะ 😊
แล้วถ้า Mitochondrial DNA เกิดการกลายพันธุ์ (Mutation) จะเกิดอะไรขึ้น?
หาก Mitochondrial DNA เกิดการกลายพันธุ์ ก็อาจทำให้เกิด โรคทางพันธุกรรมที่พบได้ยาก (Rare Genetic Diseases) ได้
หนึ่งในตัวอย่างที่น่าสนใจคือโรค Leber's Hereditary Optic Neuropathy (LHON) ซึ่งเป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของ Mitochondrial DNA และสามารถถ่ายทอดผ่านทางคุณแม่ได้
โรคนี้ส่งผลต่อเส้นประสาทตา ทำให้ผู้ป่วยเกิดการสูญเสียการมองเห็นอย่างเฉียบพลันหรือค่อยเป็นค่อยไป โดยพบได้ในวัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ตอนต้น


แม้ว่าเราจะเรียนกันว่า เราได้รับ DNA จากคุณพ่อและคุณแม่อย่างละครึ่ง แต่ในความเป็นจริง เรายังได้รับ Mitochondrial DNA จากคุณแม่เพียงฝ่ายเดียว อีกด้วย
นี่เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า วิทยาศาสตร์มีรายละเอียดและเรื่องราวที่น่าสนใจซ่อนอยู่อีกมากมาย และยิ่งเราเรียนรู้ลึกลงไป ก็ยิ่งพบว่า Biology สนุกกว่าที่คิดค่ะ 🧬✨
ถ้านักเรียนสนใจเรื่องราวเกี่ยวกับ วิทยาศาสตร์ การเรียนต่อ เทคนิคการเรียน และ Fun Facts ทางวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจแบบนี้อีก
สามารถติดตามบทความและความรู้ดี ๆ จาก ดร.เตย ได้ที่
Facebook: Headstart Academics
Instagram: sciwithdrtoey
